Ułatwienia dostępu

Mocznik, saletra czy RSM – jaką formę azotu wybrać w nawożeniu rzepaku ozimego?

Choć za oknem mocno zimowa aura to już za kilka tygodni nadejdzie wiosna, a z nią ruszymy na pola, aby wspomóc swoje uprawy. Dobór właściwej formy azotu w nawożeniu rzepaku ozimego to jeden z kluczowych elementów skutecznej agrotechniki wiosennej. Mocznik, saletra oraz RSM różnią się nie tylko formą chemiczną azotu, ale przede wszystkim szybkością działania, mechanizmem pobierania przez rośliny oraz zachowaniem w glebie. Dlatego skuteczne nawożenie powinno być oparte na parametrach nawozu, stanie plantacji i aktualnych warunkach pogodowych, a nie na schemacie.

Rola azotu w rozwoju rzepaku ozimego

Azot odpowiada za intensywność wzrostu rzepaku, rozwój liści i pędów bocznych oraz budowę potencjału plonotwórczego. W okresie wczesnowiosennym rzepak:

  • odbudowuje aparat asymilacyjny po zimie,
  • intensywnie rozwija system korzeniowy,
  • przygotowuje się do fazy generatywnej.

W tym czasie liczy się nie tylko ilość azotu, ale przede wszystkim jego dostępność w odpowiednim momencie.


Jaką formę azotu wybrać w nawożeniu rzepaku ozimego?

Mocznik – forma amidowa azotu i jej charakterystyka

Mocznik dostarcza azot w formie amidowej (NH₂), która musi zostać przekształcona w glebie do formy amonowej, a następnie azotanowej.

Kluczowe parametry mocznika:

  • azot wymaga aktywności enzymatycznej i biologicznej gleby,
  • tempo działania zależne od temperatury i wilgotności,
  • azot uwalniany stopniowo.

Mocznik najlepiej sprawdza się, gdy:

  • gleba jest wilgotna,
  • temperatura gleby umożliwia przemiany mikrobiologiczne,
  • nawóz ma kontakt z glebą (opad, wymieszanie).

W chłodnych warunkach jego działanie jest wolniejsze, co należy uwzględnić przy planowaniu pierwszej dawki azotu.


Saletra – szybka dostępność azotu

Saletra dostarcza azot głównie w formie azotanowej (NO₃⁻), częściowo amonowej, co zapewnia natychmiastową dostępność składnika dla systemu korzeniowego.

Kluczowe parametry saletry:

  • azot dostępny bezpośrednio po aplikacji,
  • wysoka efektywność przy niskich temperaturach gleby,
  • szybka reakcja roślin na nawożenie.

Saletra jest szczególnie przydatna:

  • na początku ruszenia wegetacji,
  • przy chłodnej, wilgotnej glebie,
  • gdy rzepak wymaga szybkiego wsparcia azotowego.

RSM – połączenie trzech form azotu

RSM (roztwór saletrzano-mocznikowy) zawiera azot w trzech formach: azotanowej, amonowej i amidowej, co daje zróżnicowaną dynamikę działania.

Kluczowe parametry RSM:

  • część azotu działa natychmiast,
  • pozostała część uwalniana stopniowo,
  • możliwość bardzo precyzyjnego dawkowania.

RSM wymaga:

  • odpowiednich warunków pogodowych (bez przymrozków, bez silnego słońca),
  • właściwego sprzętu aplikacyjnego,
  • roślin w dobrej kondycji fizjologicznej.

Terminy stosowania azotu – obowiązujące przepisy

Przypominamy, że zgodnie z aktualnymi przepisami w Polsce👉 nawozy zawierające azot można stosować od 1 marca.

Azot można dawać wcześniej niż standardowo (od 1 marca) w lutym, jeśli średnia dobowa temperatura przez 5 kolejnych dni przekroczy 3°C dla ozimin i użytków zielonych, lub 5°C dla pozostałych upraw, co jest monitorowane przez IMGW. Nawożenie nie może być wykonywane:

  • na glebę zamarzniętą lub pokrytą śniegiem,
  • zalaną lub nasyconą wodą

Przestrzeganie terminów wpływa bezpośrednio na efektywność nawożenia i wykorzystanie azotu przez rzepak.

Aktualne warunki pogodowe a działanie azotu

Przy niskich temperaturach i ograniczonej aktywności biologicznej gleby:

  • azot w formie azotanowej jest pobierany najszybciej,
  • przemiany azotu amidowego są spowolnione,
  • decyzja o formie nawozu powinna uwzględniać prognozy pogody.

Najlepsze efekty uzyskuje się, gdy nawożenie jest zsynchronizowane z realnym startem wegetacji, a nie tylko z kalendarzem.


Jaką formę azotu wybrać w nawożeniu rzepaku ozimego?

Podsumowując, należy zachować rozsądek i dopasować do aktualnych warunków pogodowych. W nawożeniu rzepaku ozimego:

  • saletra zapewnia szybkie działanie,
  • mocznik działa wolniej, ale stabilnie,
  • RSM łączy różne mechanizmy uwalniania azotu.

Skuteczność zależy od parametrów nawozu, warunków glebowo-pogodowych i stanu plantacji, a nie od jednego uniwersalnego rozwiązania.


Jeśli chcesz dopasować formę azotu do aktualnych warunków na Twoich polach, skontaktuj się z naszym doradcą. Pomożemy zaplanować nawożenie tak, aby azot był maksymalnie wykorzystany przez rzepak, a nie tracony w glebie lub do środowiska.

Zajrzyj do naszych punktów lub zrób zakupy online na sklep.agrosklad.com.pl

Agroskład Twój autoryzowany dealer ciągników i maszyn New Holland, Kuhn, UNIA, Joskin, Weidemann i innych czołowych producentów! Dostarczamy sprawdzone materiały siewne, nawozy i środki ochrony roślin! W naszej ofercie nie zabraknie również usług serwisowych i szerokiej oferty części zamiennych, a także materiałów budowlanych. Dajemy fundament nie tylko rolnictwu.

Jak używać RSM w uprawie zbóż

Azot – jakie nawozy?

Nawożenie azotem to jedno z kluczowych zagadnień, z którym powinien być zapoznany każdy rolnik. Azot jest bowiem bardzo ważnym składnikiem, gwarantującym optymalny wzrost i rozwój roślin. Z kolei stosowanie go w nadmiarze jest szkodliwe – zarówno dla upraw, jak i dla konsumentów.

azot_młode_zboże

Właśnie dlatego nawożenie azotem to jeden z nielicznych zabiegów w rolnictwie, który regulują przepisy prawa. W konsekwencji działania w tym zakresie, planujemy i wykonujemy zgodnie z wytycznymi prawa.

Nasz artykuł odpowie na Twoje pytania, między innymi:

  • jakie znaczenie dla uprawy ma azot;
  • jakie konsekwencje może mieć przenawożenie roślin;
  • kiedy należy nawozić rośliny azotem.

Omówimy również składy i korzyści wynikające z zastosowania wybranych nawozów azotowych.

Jak azot wpływa na rozwój roślin?

Jak azot wpływa na nasze uprawy? Otóż jest to jeden z kluczowych, obok potasu, magnezu, wapnia i fosforu, makroelemnt, który decyduje o prawidłowym wzroście roślin.

Azot jest niezbędny, jako materiał budulcowy białek i kwasów nukleinowych. Ponadto wchodzi w skład witamin, nukleotydów, alkaloidów i chlorofilu. W efekcie swojego działania, pobudza wzrost dolnych części roślin, nadając im zieloną barwę. Ma wpływ również na okres wegetacji i zużycie innych składników pokarmowych.

azot_klosy

Azot zawarty w glebie gromadzi się głównie w jej wierzchniej warstwie i pochodzi przede wszystkim z rozkładających się substancji organicznych oraz próchnicy. Istotne jest to, że w postaci azotanowej, występuje niemal w całości w roztworze glebowym. Z kolei w postaci amonowej jest zatrzymywany przez koloidy, czyli zjawisko, które zapobiega wymywaniu azotu w głąb gleby. Jest to swoisty magazyn, z którego azot jest pobierany do roztworu glebowego.

Ważną kwestią jest to, iż zawartość azotu może być różna. Zależy ona m.in. od pory roku, temperatury oraz tego, jak intensywnie pobierają go rośliny.

Czym grozi przenawożenie azotem?

Przenawożenie może mieć różne objawy i skutki. Zależnie od rodzaju rośliny mogą być inne. Dla przykładu w odmianach ozimych zbyt wysoki poziom azotu może spowodować ich nadmierny wzrost. Wówczas zużywane są składniki mineralne zmagazynowane na zimę. Skutkiem jest mniejsza odporność rośliny na mrozy. W uprawach zbóż i rzepaku przekroczenie optymalnej dawki azotu grozi zwiększoną podatnością na wyleganie. Dzieje się tak na skutek nieproduktywnego krzewienia bądź nadmiernego wydłużenia międzywęźli.

azot_kwiat_rzepaku

Zbyt wysoki poziom nawozu azotowego w przypadku roślin uprawnych, może też zmienić skład chemiczny płodów rolnych. W efekcie na przykład w rzepaku obserwowana jest obniżona zawartość tłuszczu w nasionach. Z kolei w bulwach ziemniaka zmniejsza się ilość skrobi i potasu. Natomiast w burakach cukrowych obniża się zawartość sacharozy, przy równoczesnym zwiększeniu występowania związków melasotwórczych. Tego rodzaju zmiany oznaczają więc, iż przenawożenie roślin azotem jest również zagrożeniem dla ludzi.

Warto też pamiętać o tym, iż nadmierne nawożenie tym pierwiastkiem ma wpływ na zanieczyszczenie wód gruntowych. I właśnie z tego powodu przepisy ograniczają możliwość użytkowania nawozów azotowych w pobliżu rzek i niektórych zbiorników wodnych.

Kiedy nawozić azotem?

Bardzo ważna rola nawozów azotowych jak również ryzyko związane z ich niewłaściwym zastosowaniem spowodowało, że wprowadzono przepisy regulujące zakres i sposób ich użycia. Szereg praktyk w tym zakresie normuje tzw. Program Azotowy. Celem programu jest zmniejszenie zanieczyszczenia wód azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych i zapobieganie dalszemu ich zanieczyszczaniu.

Zgodnie z prawem nawożenie azotem można rozpocząć nie wcześniej, niż 1 marca. Grunty orne mogą być natomiast nawożone gnojówką, gnojowicą lub azotem aż do połowy października. W zależności od obszaru polski zabieg ten może być wykonywany do 15, 20 lub 25 października, choć przewidziano od tego wyjątki. Możliwości odstępstwa od tej reguły przewidziane są dla przypadków:

  1. nawożenia upraw jesiennych, po późnych zbiorach,
  2. warunków pogodowych uniemożliwiających wcześniejsze nawożenie;
  3. upraw kontenerowych;
  4. odżywiania gleb odłogowych.

W przypadku nawożenia obornikiem – zabieg ten na gruntach ornych można wykonywać do końca października.

Rośliny wieloletnie, uprawy trwałe oraz trwałe użytki zielone mogą być nawożone nawozami azotowymi, gnojówką lub gnojowicą od 1 marca do 31 października. Dla tego rodzaju upraw, w nieco dłuższym terminie – aż do 30 listopada – możliwość zastosowania obornika.

Opisując regulacje prawne w aspekcie nawożenia azotem warto też wspomnieć o obowiązkach ewidencyjnych. Ewidencję zabiegów agrotechnicznych mają obowiązek prowadzić wszystkie gospodarstwa rolne, których powierzchnia jest równa lub większa niż 10 ha użytków rolnych. Również te, które utrzymują zwierzęta w liczbie równej bądź większej niż 10 DJP.

Od kiedy nawożenie azotem w 2023 roku?

W jakim terminie możemy stosować azot w 2023 roku? Każdy rolnik zadaje sobie to pytanie. Komitet Rady Ministrów w dniu 16 stycznia 2023 r. przyjął projekt rozporządzenia RM w sprawie wprowadzenia zmian w programie azotanowym. Rozporządzenie Rady Ministrów pozwala na zastosowanie elastycznego wiosennego terminu nawożenia. Termin rozpoczęcia stosowania nawozów azotowych mineralnych oraz płynnych i stałych naturalnych zależy od daty przejścia średniej dobowej temperatury powietrza przez próg 3°C w przypadku roślin zasianych jesienią oraz 5°C dla pozostałych gatunków roślin.

azot_temperatura

Termin stosowania azotu w 2023 r. wcześniej niż od 1 marca, będzie obowiązywał w powiatach, które wyszczególnione będą w wykazie publikowanym codziennie od 1 do 28 lutego przez IMGW-PIB.

Jakie nawozy azotowe?

Przy nawożeniu upraw azotem warto podać klika przykładów produktów, które mogą wyrównać braki tego składnika.

Pierwszym z nich jest  Canwil, czyli uniwersalny nawóz azotowy z magnezem, produkowany przez Anwil. Jest to saletrzak obojętny, rozpuszczalny w wodzie i niezakwaszający gleby. Zawarty w nim magnez pozwala zaopatrzyć rośliny w niezbędne składniki odżywcze. Z kolei wapń poprawia odczyn gleby i jej warunki powietrzno-wodne.  Właściwości tego nawozu pozwalają na jego zastosowanie w wielu uprawach, nie tylko zbożach ale również w ogrodzie.

Chcesz kupić Canwil? Zapraszamy do kontaktu z naszymi przedstawicielami z Działu nawozów

Następnym produktem jest Salmag z grubą granulą produkowany przez Grupę Azoty. Salmag to uniwersalny nawóz do zastosowania przedsiewnego i pogłównego. Dobry na różne rodzaje gleb, jednak szczególnie zalecany jest na gleby kwaśne i ubogie w magnez. Odznacza się dobrą rozpuszczalnością. Jest również łatwo przyswajalny. Sprawdzi się więc zarówno w przypadku zbóż ozimych i jarych, jak też w uprawach buraków, ziemniaków, kukurydzy, użytkach zielonych oraz sadach.

Podsumowując warto podkreślić, iż nawożenie azotem jest wymagające wiedzy i odpowiedzialne. I właśnie dlatego podlega regulacjom. Warto się więc do niego dobrze przygotować. Realizując zabiegi korzystać zaś ze sprawdzonych  produktów. Na przykład wybierając saletrę wapniową Zaksan (33,5) lub Saletrzak Standard 27 Grupy Azoty.

Azot_Zaksan_33_5

Należy jednak pamiętać, iż niezależnie od rodzaju nawozu, zawsze warto zapoznać się z zaleceniami producenta i zachować ostrożność podczas ich stosowania.

Czym zastąpić azot z nawozu?

Rosnące ceny nawozów sprawiły, że szukamy alternatywnych metod dostarczania uprawom cennych składników odżywczych. Od wieków znane są metody stosowania nawozów naturalnych. Wśród nich obornik, gnojówka i gnojowica. Często jednak wskazuje się też na możliwość zastosowania międzyplonów, które mogą stanowić naturalny zielony nawóz.

W tym zakresie wymienia się kilka odmian roślin m.in.:

  • trawy,
  • rośliny strączkowe;
  • liściaste rośliny niestrączkowe.

Wybór odpowiedniego rodzaju rośliny oraz optymalny termin jej wysiewu, może zapewnić odpowiednią ilość azotu do prawidłowego rozwoju docelowej rośliny uprawnej. Zabieg ten może natomiast ograniczyć koszty związane z uprawą.

Hurt E-sklep
ZAMKNIJ